یه کلبه پر از چیز میز

درباره آلبوم « يه شاخه نيلوفر » چاووشي؛
انتقال چاووشی به روی زمین!

  بالاخره اولین آلبوم رسمی محسن چاووشی به بازار آمد. چاووشی از همان نمونه های موفقی است که توانست از موسیقی زیر زمینی با ارائه کاری نسبتا خوب در زمینه پاپ به بازار روی زمینی بیاید و با مجوز وزارت ارشاد رنگ وبویی رسمی به خود بگیرد. « یه شاخه نیلوفر »اثری است که درمقام مقایسه ازنظر محتوا و موسیقی چندان فرقی با آلبوم های قبلی و غیر رسمی اش ندارد. فقط شاید کمی تعدیل شده باشد. مشکل بزرگی که در کشور ما وجود دارد این است که هر موسیقی ای به صرف این که مارک زیر زمینی به آن چسبیده شود، موسیقی سطح پایینی به حساب می آید. در حالی که خوانندگانی همچون محسن چاووشی نشان دادند، موسیقی زیر زمینی همیشه هم آن قدر سبک و سطح پایین نیستند بلکه بیشتر فرصتی است برای نمایش استعداد کسانی که در این راه قدم گذاشته اند. البته با آزادی بیشتر. البته همین آزادی بیشتر موجب انحراف و ابتذال بعضی خوانندگان می شود و گاهی حدود و معیارها شکسته می شوند. این میان، وزارت ارشاد هم با سخت گیری های بیش از حدش در گسترش همه گير شدن اين نمونه هاي زيرزميني، بدون تقصير نيست. موسیقی هایی که در فضای کنترل نشده و در استدیو های شخصی ضبط می شوند و از نظر تاثیرگذاری فرقی با مجوز دارها نمی کنند. در بیش تر موارد هم موسیقی که به این شکل تولید می شود،از ارزش فنی و هنری فوق العاده پایینی برخوردارند، اما به دلیل دارا بودن شاخصه هایی چون جدید بودن، داشتن مفاهیم عامه پسند و... باعث شده تا مخاطبان زیادی را به سمت خود جذب کنند. آسیب بزرگ این کار پایین آوردن سطح سلیقه وشعور موسیقايي شنونده است که باعث می شود گوش مخاطب به این سطح موسیقی عادت کند و در نتیجه انواع موسیقی های سطح پایینی با برچسب جدید بودن و جذابیت و... وارد بازار موسیقی می شوند. مصداق این مطلب هم همین موسیقی رپ است. موسیقی ای که در عین آن که می توانست جایگاه خوبی در بین انواع موسیقی ها داشته باشد، تبدیل شده به ابزاری که دردست هر آدم غیر حرفه ای با کمترین امکانات وجود دارد و بستری برای اشاعه مفاهیم کاملا پست و غیر انسانی فراهم کرده است.
محسن چاووشی اما در اين میان با سابقه نسبتا درخشانی که دارد، توانست از آن سطح موسیقی فاصله بگیرد و کاری درخور و شايسته در موسيقي گونه پاپ ارائه کند. از کارهای جالب و خوبی که در این آلبوم انجام شده استفاده از سازهای سنتی در کنار سازهای غربی و الکتریک است. هرچند تنظیم نادرست سازها در بعضی قسمت ها خود نمایی می کند، مثلا در بخشی در پیش زمینه صدای ویولن شنیده می شود که تناسبی با صدای کی بورد، سينتي سايزرها وهمچنين سازهای دیگر ندارد. در بیش تر موارد هم فضای ترانه ها و بخصوص تنظيم، گاهي خيلي شلوغ به نظر می رسد. به طور کلي آهنگسازی قوی و گیرایی ندارد و یا حداقل خوب تنظیم نشده است.
نكته دیگری که در اين آلبوم تازه چاووشی خودنمايي مي كند، یک دست و شبیه هم بودن ملودي ها و يا دست كم ريف ها (ايده و خط اوليه آهنگ ها) است، به طوری که گاهی احساس می شود روی یک تم اوليه چند شعر مختلف اجرا شده است. البته ناگفته نماند که در بعضی قطعه ها (مثل ترانه "ناز" و يا "كجاست؟ بگو!") سعی شده تا حدي نوآوری و تنوع ایجاد شود اما چنان تاثیری در روند کلی ترانه هاي آلبوم نداشته است. مسلم است که از خواننده ای چون چاووشی که سابقه چند ساله در زمینه آهنگسازی و خوانندگی دارد، اثری به مراتب بهتر و متنوع تری انتظار می رفت. هر چند به نظر می آید به خاطر محبوبیتی که در میان جوانان دارد، تا به حال موفق بوده است.
کاملا مشخص است که کارهای چاووشی همه خواننده محور هستند.یعنی اصلا خواننده است که باعث جذابیت کار می شود. در همین آلبوم می بینید که تمام بار اثر به روی دوش خواننده است. البته در بعضی از آهنگ ها واقعا به خوبی از پس آن برآمده، مثلا آهنگ "کجاست بگو". در اين قطعه واقعا چاووشی از پس کلام برآمده است.اما در بهترین صورت در این شیوه باز کارها یکدست و تکراری می شود.استفاده مکرر از آهنگ های لایت و ترنس آن هم با تم های شبیه هم ومفاهیم مشابه این ضعف را پررنگ تر می کند. البته با تغییر ریتم ها سعی شده این ضعف کمی پوشیده شود. مثلا دو قطعه « کجاست بگو » و « خاکستر » که اتفاقا هر دو ترانه هم از حسین صفاست و مفاهیم کاملا مشترکی دارد،این یکدستی کاملا مشهود است. اجرای سلوی سازهایی مثل سه تار و ویولن ونی هم در بعضی آهنگ ها (به خصوص در آهنگ « ناز») خیلی جا افتاده و هماهنگ نیست و البته در بعضی از قسمت ها (مثل آهنگ «دلتنگی» و « بغض») واقعا زیبایی کار را دو چندان کرده است. این را هم می شود گذاشت به پای تنظیم ناهماهنگ آلبوم.
نکته دیگر در مورد آواهایی است که گاهی در پیش زینه اجرا شده است.این کار چند وقتی است که در خوانندگان پاپ مرسوم شده است. موفق ترین کارها را هم در این زمینه به حق محمد اصفهانی انجام داده است. در این آلبوم هم در این زمینه کارهایی نسبتا خوبی انجام شده است ولی جای کار بیشتری دارد. باید این کار به صورت تخصصی تری انجام شود. منظورم این است که اگر قرار است تحریر سنتی اي اجرا شود یک هنر آموخته آواز سنتی این کار انجام بدهد، طبيعتا بهتر است.
ضمن آن كه بايد اقرار کرد، ترانه های آلبوم « يه شاخه نيلوفر » از نمونه های مشابه قوی تر است. به خصوص ترانه های حسین صفا که از موسیقی درونی منسجم تر و مفاهیم بهتری ساخته شده است. معرفی ترانه سراها در جلد آلبوم هم از کارهای زیبا و مثال زدني اين اثر است.
شخصا امیدوارم که این سرآغازی باشد برای سامان گرفتن موسیقی پاپ نوپاي داخلي و خارج شدن از محیط آلوده استدیو های خانگی و کارهاي غير رسمي و غير استاندارد هاي لازم که صرفا عامه پسند و بدون پشتوانه فرهنگی ساخته می شوند.